‘‘సెంగోల్’’ ప్రాముఖ్యత ఏమిటి? దానిపై వున్న వృషభం దేనికి సంకేతం?

 

 

చారిత్రక సెంగోల్‌ (రాజదండం) రూపకర్త తిరు ఉమ్మిడి ఎతిరాజ్‌(99) చెన్నైలో కన్నుమూశారు. 125ఏళ్ల సుదీర్ఘ చరిత్ర కలిగిన ఉమ్మిడి బంగారు జ్యువెలర్స్‌(వీబీజే) అధినేత అయిన ఎతిరాజ్‌ వృద్ధాప్య సమస్యలతో బుధవారం తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆయన మృతిపట్ల ప్రధాని మోదీ, ఉపరాష్ట్రపతి రాధాకృష్ణన్‌ తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తం చేశారు. 1947లో దేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చిన సమయంలో తొలి ప్రధాని నెహ్రూకు అందించిన పవిత్రమైన సెంగోల్‌ను రూపొందించిన కుటుంబానికి చెందిన వ్యక్తిగా దేశ చరిత్రలో ఎతిరాజ్‌కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. దశాబ్దాల తర్వాత ఈ రాజదండానికి 2023లో కేంద్రం నూతన పార్లమెంట్‌ భవనంలో సముచిత స్థానం కల్పించింది. ఆ సందర్భంగా ఎతిరాజ్‌ను మోదీ స్వయంగా సత్కరించారు.

 

సెంగోల్ భారతదేశపు ఒక సాంస్కృతిక చిహ్నం. బ్రహ్మదేవుని తేజస్సుతో వెలిగిపోయే ఈ రాజదండం, అందరూ మర్యాద (ధర్మబద్ధమైన ప్రవర్తన) పరిధిలోనే ఉండేలా చూస్తుంది. విశ్వ క్రమానికి ప్రతీకగా కాలస్వరూపంగా ఇది సృష్టి ఆరంభం, అంత్య దశలలో నిరంతరం అప్రమత్తంగా ఉంటుంది. ఇది సమస్త లోకాలకు అధిపతి అయిన మహాదేవుని స్వరూపం మరియు ప్రజలందరినీ రక్షించే సాధనంగా నిలుస్తుంది. సెంగోల్ అనేది పాలకునికి మరియు ధర్మానికి మధ్య జరిగే సంవాదానికి ప్రతిరూపం.

 

చారిత్రక కాలంలో, చోళ రాజుల పాలనలో 'సెంగోల్' (రాజదండం) ఉపయోగించినట్లు చెబుతుంటారు. చోళ సామ్రాజ్యం పరిపాలనా వికేంద్రీకరణకు ఒక ఆదర్శవంతమైన ఉదాహరణగా నిలిచింది. సెంగోల్ అనేది ప్రపంచం గుండ్రంగా ఉంటుందని, చివరికి అది తిరిగి తన గమ్యస్థానానికే చేరుకుంటుందని సూచిస్తుంది. అంతేకాకుండా, అధికార చక్రం నిరంతరం మారుతూ ఉంటుందని కూడా ఇది తెలియజేస్తుంది. మహాభారతంలోని శాంతి పర్వంలో గల 'రాజధర్మనుశాసన పర్వం' ప్రకారం, పరమశివుడే మొదట విష్ణుమూర్తికి ఈ సెంగోల్‌ను ప్రదానం చేశాడని పేర్కొనబడింది.

 

మహాభారతంలోని శాంతిపర్వంలో గల 'రాజధర్మానుశాసన పర్వం'లో, ఈ జ్ఞానాన్ని మొదట పరమశివుడు విష్ణువుకు అందించాడని చెబుతారు. విష్ణువు దీనిని అంగీరసుడనే మహర్షికి అందించాడు. అంగీరసుడు దీనిని ఇంద్రునికి, మరీచికి ఇవ్వగా, మరీచి దీనిని భృగు మహర్షికి అప్పగించాడు. ఆ తర్వాత భృగువు ఈ 'దండ'ను (ధర్మబద్ధమైన పాలనా సాధనాన్ని) ఋషులకు అందించాడు. ఆ ఋషులు దీనిని లోకపాలకులకు అందజేయగా, వారు దీనిని క్షపునికి ఇచ్చారు; క్షపుడు దీనిని సూర్యపుత్రుడైన మనువుకు (శ్రద్ధాదేవునికి) అప్పగించాడు. మనువు, ధర్మం మరియు అర్థాలకు సంబంధించిన సూక్ష్మ సూత్రాలను కాపాడే ఉద్దేశంతో, దీనిని తన కుమారులకు అందించాడు.

 

 

"ప్రజలు నిరంతరం అప్రమత్తంగా ఉంటారు; వారి మధ్య 'దండ'తో నిరంతరం అప్రమత్తంగా ఉంటారు. బ్రహ్మతేజస్సుతో సమానమైన కాంతితో వెలిగే ఈ 'దండ', అందరినీ సముచితమైన మర్యాదల పరిధిలో ఉంచుతుంది." ఈ 'దండ' శక్తియే 'రాజధర్మాన్ని' (పాలనా బాధ్యతను) క్రమశిక్షణలో ఉంచుతుంది. అందుకే ఈ విభాగానికి 'రాజధర్మానుశాసనం' అని పేరు పెట్టారు. ఇక్కడ, 'దండ' శక్తి ప్రజల చేతుల్లోనే ఉంటుంది; నిజానికి, ప్రజల అప్రమత్తతే ప్రజాస్వామ్యానికి అసలైన సారం. అదే దాని నిజమైన విలువ.

 

తిరుక్కురళ్‌లోని సెంకోన్మై అధ్యాయంలో, కవి తిరువళ్లువర్ ఈ సెంగోల్‌ను విజ్ఞానానికి, ధార్మికతకు, వేదాలకు మరియు వాటిలో వర్ణించబడిన సద్గుణాలకు ఆధారంగా పేర్కొన్నారు.

 

‘‘ప్రజాగర్తి లోకేస్మిన్ దండో జాగర్తి తాసు చ ’’ అని అంటారు. ఈ లోకంలో ప్రజలు మేల్కొంటారు, ప్రజలలో శిక్ష మేల్కొంటుంది. ఆయన బ్రహ్మదేవుని వలె తన అగ్నిమయ శిక్షతో అందరినీ అదుపులో ఉంచుతాడు.సెంగోల్ అనేది రాజుకు మరియు 'ధర్మం' (నైతిక క్రమం)కు మధ్య జరిగే సంవాదానికి చిహ్నంగా నిలుస్తుంది. సెంగోల్ పైభాగంలో ఒక 'వృషభం' (ఎద్దు) ఉంటుంది. జయశంకర్ ప్రసాద్ తన 'కమాయని' మహాకావ్యంలోని 'ఆనంద సర్గ'లో, వృషభాన్ని ధర్మానికి ప్రతినిధిగా పేర్కొన్నప్పుడు, ఆయన ఈ ప్రాచీన దృక్పథం నుండే ఆ విషయాన్ని తెలియజేశారు. శివ పురాణం వృషభాన్ని ప్రజలకు నాయకుడిగా మరింత నిర్దిష్టంగా చెప్పాలంటే, 64 కోట్ల జీవులకు నాయకుడిగా వర్ణిస్తుంది.మరో మాటలో చెప్పాలంటే, ఇది గణతంత్ర రాజ్యానికి ఒక చిహ్నం; బౌద్ధమతంలో, 'వృషభం' (ఎద్దు) అత్యంత కీలకమైన క్రియాశీల శక్తులలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. సంస్కృతంలో, 'వృషభ' అనే పదం ఒక నిర్దిష్ట వర్గంలో అత్యుత్తమమైన లేదా విశిష్టమైన ప్రతినిధిని సూచిస్తుంది.

 

source - panchajanya