వలసవాద చరిత్రలో 'దుభాషీల' పాత్ర: తెరవెనుక చక్రం తిప్పిన అదృశ్య శక్తులు

 

 

ఒకవైపు తెల్లవాళ్ల పాలన.. మరోవైపు స్థానిక భాషలు, సంప్రదాయాలు తెలియని విదేశీ అధికారులు! ఈ రెండు వేర్వేరు ప్రపంచాల మధ్య వారధిగా నిలిచి, అప్పట్లో చరిత్ర గతిని మార్చేసిన అదృశ్య శక్తులు ఎవరో మీకు తెలుసా? కేవలం భాషలు అనువదించడమే కాదు.. రాజులతో మాట్లాడించి, సామ్రాజ్యాల విధిని తలకిందులు చేసిన ఆ మధ్యవర్తుల అసలు కథేంటి? రండి, చరిత్ర పొరల్లో దాగి ఉన్న 'దుభాషీ' వ్యవస్థ వెనుక అసలు నిజాలను ఇవాళ తెలుసుకుందాం!"

 

ద్విభాషి అనే సంస్కృత పదం నుంచి, హిందుస్థానీ రూపమైన 'దోభాషియా' ద్వారా ఉద్భవించిందే 'దుభాషి'. అంటే రెండు భాషలు స్పష్టంగా తెలిసిన వ్యక్తి అని అర్థం. పదిహేడవ శతాబ్దం నుంచి పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం ఆరంభం వరకు మద్రాసు, పాండిచ్చేరి, మచిలీపట్నం, నాగపట్టణం వంటి ప్రధాన కేంద్రాలలో యూరోపియన్ కంపెనీలకు వీరు లేనిదే ఏ పనీ జరిగేది కాదు.

 

1639లో ఫోర్ట్ సెయింట్ జార్జ్ స్థాపన సమయంలోనే బేరి తిమ్మప్ప వంటి స్థానిక వర్తకులు కంపెనీకి అండగా నిలిచారు. కాలక్రమేణా వీరి పాత్ర కేవలం అనువాదాలకే పరిమితం కాలేదు. వర్తక ఏజెంట్లుగా, రాజకీయ సలహాదారులుగా, సమాచారదాతలుగా, ఆర్థిక ప్రతినిధులుగా వారు అపారమైన ప్రభావాన్ని సంపాదించారు.

 

యూరోపియన్ అధికారులకు స్థానిక మార్కెట్లు, పన్నుల వ్యవస్థ, జమీందారీ సంబంధాలు ఏమాత్రం తెలియవు. దాంతో వారు పూర్తిగా దుభాషీలపైనే ఆధారపడ్డారు. సరుకుల సేకరణ నుంచి నేత కార్మికులకు అడ్వాన్సులు ఇవ్వడం వరకు అన్నీ వీరే నడిపించారు. దీనివల్ల కొందరు అపారమైన సంపదను కూడబెట్టారు. అందరినీ అవినీతిపరులుగా చూడలేం గానీ.. కొందరు తమ పదవులను దుర్వినియోగం చేస్తే, మరికొందరు మాత్రం సమర్థులైన నిర్వాహకులుగా పేరు తెచ్చుకున్నారు.

 

ఇక రాజకీయంగానూ వీరిదే హవా! స్థానిక నవాబులు, జమీందారులు, యూరోపియన్ల మధ్య జరిగే ప్రతి కీలక చర్చా వీరి ద్వారానే సాగేది. వీరి సిఫారసులు నాటి పరిపాలనా నిర్ణయాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. ఈ వ్యవస్థలో ఎంతోమంది ప్రముఖులు తమ ముద్ర వేసారు. ఫ్రెంచ్ గవర్నర్ డూప్లే వద్ద ప్రధాన దుభాషిగా పనిచేసిన 'ఆనంద రంగం పిళ్లై' రాసిన డైరీలు.. నాటి 18వ శతాబ్దపు కోరమండల్ తీర చరిత్రకు అమూల్యమైన ఆధారాలుగా నిలిచాయి. అలాగే, మద్రాసులో ప్రముఖ దుభాషిగా ఎదిగిన 'పచ్చయ్యప్ప ముదలియర్' తన సంపదను విద్యా, దాతృత్వ కార్యక్రమాలకు వెచ్చించారు. ఆయన వీలునామా ఆధారంగా ఏర్పాటైన పచ్చయ్యప్ప ట్రస్టు, చెన్నైలోని ప్రఖ్యాత పచ్చయ్యప్ప కళాశాల ఆయన చారిత్రక వారసత్వానికి సజీవ సాక్ష్యంగా నిలిచాయి.

 

ఇక ఉత్తరాంధ్ర చరిత్రలోకి వస్తే.. 1757 జనవరిలో జరిగిన ప్రసిద్ధ బొబ్బిలి యుద్ధం నేపథ్యంలో 'జోగి పంతులు' పేరు ప్రముఖంగా వినిపిస్తుంది. అయితే, ఈ యుద్ధానికి జోగి పంతులే ఏకైక కారణమని చెప్పడానికి తగిన ప్రాథమిక చారిత్రక ఆధారాలు లేవు. ఫ్రెంచ్ సేనాని మార్క్విస్ డి బుస్సీ, విజయనగర పాలకుడు పూసపాటి విజయరామ గజపతిరాజు, బొబ్బిలి రాజు రంగారావుల మధ్య ఉన్న రాజకీయ, సైనిక విభేదాలే అసలు కారణాలని చరిత్రకారులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. అయితే, జానపద సాహిత్యంలో మాత్రం జోగి పంతులు రాజకీయ కుట్రలకు ప్రతీకగా నిలిచారు. అందుకే చరిత్రను, జానపద కథనాలను వేర్వేరుగా చూడటం ఎంతో ముఖ్యం.

 

 

కాలం మారుతున్న కొద్దీ.. 18వ శతాబ్దం చివరి నాటికి లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్, థామస్ మన్రో వంటి బ్రిటిష్ అధికారులు స్థానిక భాషలను నేర్చుకుని నేరుగా పాలన సాగించడం మొదలుపెట్టారు. అయినప్పటికీ దక్షిణ భారతదేశంలో దుభాషీల ప్రభావం పూర్తిగా కనుమరుగవ్వలేదు.

 

మొత్తంగా చెప్పాలంటే.. దుభాషి వ్యవస్థ కేవలం వలసవాద విస్తరణకు మాత్రమే కాదు, భారతీయ సమాజానికి యూరోపియన్ అధికార వ్యవస్థలకు మధ్య ఏర్పడిన సంక్లిష్ట సంబంధాలకు ఒక అద్దం పట్టింది. వలసపాలన తొలి దశల రూపురేఖలను అర్థం చేసుకోవాలంటే ఈ మధ్యవర్తుల పాత్రను కచ్చితంగా తెలుసుకోవాల్సిందే!