దీపావళి సందర్భంగా బాణాసంచా కాల్చడం, దీపాలు వెలిగించడం అనే పద్ధతులు చీకటిని, ప్రతికూలతను తొలగించడంతో ముడిపడి వున్నాయని రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ సర్ సంఘచాలక్ మోహన్ భాగవత్ వివరించారు. సాంప్రదాయ బాణసంచా, నేడు రసాయన పదార్థాలతో తయారుచేసే వాటికి భిన్నంగా ఉండేదని ఆయన అన్నారు.
బాణసంచా యొక్క సాంప్రదాయ ఉపయోగాన్ని వివరిస్తూ.. పూర్వ కాలంలో బాణసంచా నుండి వచ్చే పొగకు ఒక ప్రయోజనం ఉండేది, ఎందుకంటే అప్పట్లో వేరే మార్గాలు అందుబాటులో లేవు. ఈ బాణసంచాను అలాంటి రసాయన పదార్థాలతో తయారు చేయలేదు. ఆ పొగ పంటలపై దాడి చేసే కీటకాలను చంపేది. ఒక విధంగా, ఇది పర్యావరణాన్ని శుద్ధి చేయడానికి సహాయపడింది.” అని వివరించారు. ఇక.. సంప్రదాయంగా వస్తున్న దీపాలను నెయ్యి, నువ్వుల నూనెతో వెలిగిస్తారని, దీని ద్వారా పరిసరాల్లో ఓ ప్రత్యేక వాతావరణం ఏర్పడేదన్నారు.నేతి దీపాలను, అలాగే నువ్వుల నూనెతో కూడిన దీపాలను వెలిగించేవారు. దీనివల్ల పరిసరాల్లో ఒక ప్రత్యేకమైన వాతావరణం ఏర్పడేది. దీని వెనుక శాస్త్రీయత కూడా ఉంది” అని పేర్కొన్నారు.
ఈ ఆచారాలతో ముడిపడి ఉన్న సాంప్రదాయ, శాస్త్రీయ ప్రాముఖ్యతను ప్రజలు అర్థం చేసుకుని, ఆ అవగాహనతోనే పండుగను జరుపుకోవాలని డాక్టర్ భగవత్ అన్నారు. ఈ సంప్రదాయాలను వాటి సరైన స్ఫూర్తితో పాటించడం పర్యావరణాన్ని శుద్ధి చేసి, సంతోషకరమైన జీవితానికి దోహదపడుతుందని ఆయన తెలిపారు.భగవాన్ శ్రీకృష్ణుడు నరకాసురునిపై సాధించిన విజయం, చీకటిని మరియు ప్రతికూలతను తొలగించడాన్ని సూచిస్తుందని ఆయన వివరించారు. మనస్సు పవిత్రమైనప్పుడు, సానుకూల ఆలోచనలు మరియు సమృద్ధి కలుగుతాయని వివరించారు.
లక్ష్మీ పూజ ప్రాముఖ్యతను వివరిస్తూ, లక్ష్మిని కేవలం డబ్బు లేదా భౌతిక సంపదకు మాత్రమే పరిమితం చేసి చూడకూడదని డాక్టర్ భగవత్ పేర్కొన్నారు. ఆమె మానసిక సమృద్ధికి కూడా ప్రతీకగా నిలుస్తుందన్నారు.శ్రీ సూక్తాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, ప్రార్థనలు కేవలం సంపద, ఆహారం, పశుసంపద, సంతానం, దీర్ఘాయువును మాత్రమే కాకుండా ప్రతికూల ప్రవృత్తుల నుండి విముక్తిని కూడా కోరతాయని ఆయన అన్నారు. ప్రజలు తమ మనస్సుల నుండి నిరాశ, అసూయ, దురాశ మరియు ఇతర అవాంఛనీయ గుణాలను తొలగించుకోవడానికి కృషి చేయాలని ఆయన నొక్కి చెప్పారు.లక్ష్మీ పూజ అనేది భౌతిక మరియు అంతర్గత సమృద్ధి గురించి ఆలోచించుకోవడానికి, అలాగే ఒకరి ఆలోచనలు మరియు ప్రవర్తనలు పవిత్రంగా ఉండేలా చూసుకోవడానికి ఒక సందర్భమని ఆయన అన్నారు.
అలాగే బలి ప్రతిపద గురించి కూడా మోహన్ భాగవత్ వివరించారు. వివరించారు. కేవలం ఒక రాజు లేదా పరిపాలనా యంత్రాంగం ఉన్నంత మాత్రాన పాలన సక్రమంగా సాగదని, సమాజ శ్రేయస్సు కోసం రూపొందించిన నియమ నిబంధనలను ప్రజలు కూడా పాటించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు.బలి చక్రవర్తికి సంబంధించిన సాంప్రదాయ గాథను ప్రస్తావిస్తూ, ఆయనను అత్యంత సమర్థుడైన పరిపాలకుడిగా అభివర్ణించారు; ఆయన పాలనలో ప్రజలు ఎంతో సంతోషంగా ఉండేవారు. భగవంతుడు బలికి పాతాళ లోక రాజ్యాన్ని ప్రసాదించాడని, సాంప్రదాయం ప్రకారం, తాను ఆశించిన రీతిలో పాలన సాగుతోందో లేదో చూసేందుకు బలి ఏటా ఒకసారి భూలోకానికి వస్తుంటాడని ఆయన పేర్కొన్నారు.సమాజ పరిస్థితిని పరిశీలించడానికి ప్రజల కోసం ఇతరులు వేచి ఉండకూడదని, దానికి బదులుగా తాము తమ బాధ్యతలను నెరవేరుస్తున్నామో లేదో వారే ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవాలని డాక్టర్ భాగవత్ అన్నారు.
‘‘యమ ద్వితీయ గురించి ఏమన్నారంటే...
దీపావళి ప్రాశస్త్యం, బలి ప్రతిపదతో పాటు యమ ద్వితీయ గురించి కూడా మోహన్ భాగవత్ వివరంగా ప్రస్తావించారు.ఈ పండుగ సోదర సోదరీమణుల మధ్య ఉండే అనురాగాన్ని, బంధాన్ని సూచిస్తుందని పేర్కొన్నారు. యముడు కేవలం మృత్యుదేవత మాత్రమే కాదని, ఆయన ధర్మంతో కూడా ముడిపడి ఉన్నారని ఆయన వివరించారు.ధర్మం అనేది సమాజాన్ని ఏకం చేసే సూత్రమని ఆయన చెప్పారు. ఒంటరిగా జీవించే వ్యక్తి తన ఇష్టానుసారం ప్రవర్తించవచ్చు, కానీ ప్రజలు కలిసి జీవించేటప్పుడు, వారు ఒకరినొకరు పరిగణనలోకి తీసుకుంటూ ధర్మ సూత్రాలను పాటించాలి. ధర్మాన్ని ఆచరించడం ద్వారానే సమాజం సామరస్యంతో కొనసాగుతుందన్నారు.యముడు మరియు అతని సోదరి మధ్య ఉన్న సాంప్రదాయ అనుబంధాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, 'భాయ్ దూజ్' పండుగ జ్ఞానాన్ని, విలువలను పంచుకోవడంతో కూడా ముడిపడి ఉందని ఆయన వివరించారు.