మన సంస్కృతిని, ప్రకృతిని కాపాడే గోమాత గొప్పదనం: గోపాష్టమి ప్రాముఖ్యత!

VSK Telangana    16-Nov-2026
Total Views |

గోపాష్టమి 
 
 
ఇంటి ముందు ముగ్గులు, గడపలో గోమాత పాదాలు.. మన సంస్కృతిలో గోవు కేవలం ఒక జంతువు కాదు, మన కుటుంబంలో ఒక భాగం. కానీ, ఆధునిక యాంత్రిక జీవితంలో మనం ఈ మూలాలను ఎక్కడో మర్చిపోతున్నాం. కార్తిక శుద్ధ అష్టమి నాడు వచ్చే 'గోపాష్టమి' కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు.. మన సంస్కృతిని, ప్రకృతిని, మానవాళి మనుగడను కాపాడే గోమాతతో మనకున్న అనుబంధాన్ని మరోసారి గుర్తుచేసే పవిత్ర వేడుక.
 
పురాణాల ప్రకారం, బాల శ్రీకృష్ణుడు తన చిన్నతనంలో గోవులను మేపడానికి వెళ్లేవాడు. అంతవరకు చిన్న దూడలను మాత్రమే కాపాడిన కృష్ణుడు, కార్తిక శుద్ధ అష్టమి నాటి నుండే పెద్ద ఆవులను మేపే బాధ్యతను స్వీకరించాడు. ఆ రోజు నుంచే కృష్ణుడిని 'గోపాలుడు' అని పిలవడం ప్రారంభించారు. ఈ ఘట్టానికి గుర్తుగానే అప్పటి నుండి గోపాష్టమి వేడుకలను జరుపుకోవడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది. ముఖ్యంగా బృందావనం, మథుర వంటి ప్రాంతాలలో ఈ పండుగను అద్భుతంగా నిర్వహిస్తారు.
 
భాగవతంలో శ్రీకృష్ణుడు తన బాల్యంలో కేవలం చిన్న దూడలను కాసే స్థాయి (వత్సపాలుడు) నుండి, పెద్ద ఆవులను మేపే బాధ్యతను స్వీకరించే స్థాయికి (గోపాలుడు) ఎదిగిన పవిత్ర దినమే కార్తిక శుద్ధ అష్టమి. గోవర్ధన పర్వతం ఎత్తడానికి ముందు రోజు లేదా ఆ సమయంలో గోవుల ప్రాధాన్యతను లోకానికి చాటిచెప్పేలా ఈ వేడుక జరిగిందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఇంద్రుడి గర్వం అణచకమునుపు 'సురభి' (కామధేనువు) , ఇంద్రుడు స్వయంగా వచ్చి శ్రీకృష్ణుడిని పూజించి 'గోవింద' అనే బిరుదుతో అలంకరించిన ఘట్టం ఇందులో వస్తుంది. పద్మ పురాణం, స్కాందపురాణాలలో కూడా గోపాష్టమి వ్రత విధానం, ఆచరించాల్సిన నియమాలు వివరించబడ్డాయి.
 
ఈ గోపాష్టమి రోజున ఉదయాన్నే తలస్నానం చేసి, గోవులకు కూడా శుభ్రంగా నీటితో స్నానం చేయిస్తారు. ఆ తర్వాత గోమాత కొమ్ములకు పసుపు, కుంకుమ అద్ది, రంగురంగుల వస్త్రాలతో, పూలతో అందంగా అలంకరిస్తారు. గోవు చుట్టూ ప్రదక్షణ చేసి, గంధం, పూలు, అక్షతలు సమర్పించి ధూప దీప నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు. గోవు చరణాల ధూళిని నుదుట ధరించడం చాలా పవిత్రమైనదిగా భావిస్తారు.
 
హిందూధర్మంలో గోమాత ప్రాధాన్యత - మనం ఎందుకు పూజించాలి?
 
భారతీయ సనాతన ధర్మంలో గోవును కేవలం ఒక జంతువుగా చూడరు, దేవతా స్వరూపంగా భావించి 'గోమాత' అంటారు. దీని వెనుక కేవలం ఆధ్యాత్మిక నమ్మకమే కాదు, అద్భుతమైన శాస్త్రీయ, సామాజిక సత్యం ఉంది. హిందూ ధర్మ విశ్వాసం ప్రకారం, గోవు శరీరంలో ముప్పై ముగ్గురు కోట్లు (కోటానుకోట్లు) దేవతలు కొలువై ఉంటారు. సృష్టిని పోషించే శక్తి ఒక్క గోవుకే ఉంది కాబట్టి దీనిని 'కామధేనువు'తో సమానంగా చూస్తారు.
తల్లి ఎలా అయితే తన బిడ్డకు పాలిచ్చి ప్రాణం పోస్తుందో, గోవు కూడా మానవాళికి పాలు, పెరుగు, మజ్జిగ, వెన్న రూపంలో అమృతాన్ని అందిస్తుంది. అందుకే మాతృతో సమానంగా 'గోమాత' అని పూజిస్తాం.
 
ఇది సైన్స్ యుగమే కావచ్చు, కానీ ప్రకృతికి వ్యతిరేకంగా వెళితే వచ్చే ప్రమాదాలు మన కళ్ల ముందే కనిపిస్తున్నాయి. ఈ ఆధునిక కాలంలో గోవుల ప్రాధాన్యత గతంలో కంటే ఇప్పుడు పదింతలు ఎక్కువైంది. నేడు రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందుల వాడకం వల్ల భూసారం దెబ్బతింటోంది, పండే ఆహారం విషపూరితమవుతోంది. కేవలం ఒక్క ఆవు పేడ, గోమూత్రంతో వందల ఎకరాల్లో 'సహజ లేదా ప్రకృతి వ్యవసాయం' చేయవచ్చు. భూమిని కాపాడుకోవడానికి గోవు నేడు అత్యంత కీలకం. నేడు జంక్ ఫుడ్ సంస్కృతి పెరిగిపోయి రోగనిరోధక శక్తి తగ్గిపోతోంది. స్వచ్ఛమైన ఆవు పాలు, పంచగవ్య ఉత్పత్తులు మనిషికి సంపూర్ణ ఆరోగ్యాన్ని, దీర్ఘాయువును ఇస్తాయి. ప్లాస్టిక్ వాడకం విపరీతంగా పెరిగిన ఈ రోజుల్లో, రోడ్ల మీద తిరిగే మూగజీవాలు ప్లాస్టిక్ తిని మృత్యువాత పడుతున్నాయి. పర్యావరణాన్ని సమతుల్యంగా ఉంచడంలో గోవులు పోషించే పాత్ర అంతా ఇంతా కాదు.
 
ఒకప్పుడు ప్రతి ఇంట్లోనూ ఆవు ఉండేది, ప్రతి ఊరిలోనూ గోశాలలు ఉండేవి. కానీ, నేడు మారుతున్న జీవనశైలి కారణంగా గోవులను రోడ్డు పాలు చేసే పరిస్థితి వచ్చింది. పాలు ఇవ్వడం ఆపేయగానే గోవులను వదిలేయడం వల్ల అవి అన్యాయంగా ప్రాణాలు కోల్పోతున్నాయి. గోవును కాపాడుకోవడం అంటే కేవలం ఒక మూగజీవిని రక్షించడం కాదు; మన సంస్కృతిని, మన ఆరోగ్యాన్ని, మన భవిష్యత్ తరాల భూమిని కాపాడుకోవడమే!
 
గోపాష్టమి అంటే కేవలం ఒక రోజు పసుపు-కుంకుమ పెట్టి పూజ చేసి వదిలేయడం కాదు. గోవులతో మనకున్న అనుబంధాన్ని పునరుద్ధరించుకునే పర్వదినం. ఈ గోపాష్టమి నాడు మనం ఒక ప్రతిజ్ఞ చేద్దాం.. గోసంరక్షణకు మనవంతుగా తోడ్పాటునందిద్దాం, వీలైనంతవరకు గోశాలలను ప్రోత్సహిద్దాం, రసాయన రహిత ప్రకృతి వ్యవసాయం వైపు అడుగులేద్దాం. సనాతన ధర్మం మనకు నేర్పిన గోపూజ సార్థకం కావాలంటే.. కేవలం పూజ చేయడమే కాదు, వాటిని రక్షించడం కూడా మన కర్తవ్యమని గుర్తిద్దాం!