స్వాతంత్య్రానికి ముందే నవభారత స్వప్నం దర్శించిన క‌వి సుబ్ర‌హ్మ‌ణ్య భార‌తి

- పేకేటి ప్రసాద్ 

 

ఒక దేశం రాజకీయంగా స్వాతంత్ర్యం పొందడానికి ముందే, దాని ఆత్మను, సాంస్కృతిక వైభవాన్ని దర్శించిన విప్లవాత్మక స్వప్నద్రష్ట మహాకవి సుబ్రహ్మణ్య భారతి. స్వేచ్ఛ అంటే కేవలం విదేశీ పాలన నుండి విముక్తి మాత్రమే కాదు; అది కుల వ్యవస్థ నుంచి, లింగ వివక్ష నుంచి, దారిద్ర్యం నుంచి పొందే సంపూర్ణ సామాజిక చైతన్యమని ఆయన నమ్మారు. తన శక్తివంతమైన అక్షరాలతో భారతీయ జాతీయవాదానికి కొత్త నిర్వచనం ఇచ్చిన ఆ మహాకవి వర్ధంతి సందర్భంగా, ఆయన ఆశయాలను స్మరించుకోవడం మన బాధ్యత.

 

కోట్లాది మందికి భారతియార్‌గా సుపరిచితులైన చిన్నసామి సుబ్రహ్మణ్య భారతి——మద్రాసులో కేవలం ముప్పై ఎనిమిది ఏళ్ల వయస్సులోనే 11 సెప్టెంబర్ 1921న, పరమపదించారు. ఆయన కవిగా, పాత్రికేయునిగా, నిర్బంధిత నివాసిగా, సంస్కర్తగా, తీవ్ర జాతీయవాదిగా జీవించారు. అయినప్పటికీ, నాడు ఆయన అంత్యక్రియలకు కొద్దిమంది మాత్రమే హాజరయ్యారు. పేదరికం, బ్రిటీష్ నిఘా భయం, ఆనాటి ఆందోళనలు చాలామందిని సుబ్రహ్మణ్య భారతి అంత్య‌క్రియ‌ల‌కు దూరంగా ఉంచాయి.

 

భారతదేశం ఒక రాజకీయ గణతంత్ర రాజ్యంగా మారడానికి ముందే, దానిని ఒక గొప్ప నాగరికతగా దర్శించిన వ్యక్తి సుబ్రహ్మణ్య భారతి. అందుకే ఆయన వర్ధంతి కేవలం ఒక సాహిత్య స్మరణ మాత్రమే కాదు. ఎట్టయాపురం అనే చిన్న జమీందారీ పట్టణానికి చెందిన ఒక బాలుడు భారతీయ జాతీయవాదంలో అత్యంతశ‌క్తివంతమైన గొంతుగా ఎలా ఎదిగాడో, ఆయన జాతీయ భావన భాష, కులం, లింగం, ప్రాంతాలకు అతీతంగా ఎలా ఎదిగిందో పునఃసమీక్షించుకుందాం.

 

 

సుబ్రహ్మణ్య భారతి 11 డిసెంబర్ 1882న ప్రస్తుత తమిళనాడులోని తూత్తుకుడి జిల్లా ఎట్టయాపురంలో జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు ఆయనకు సుబ్బయ్య అని పేరు పెట్టారు. సుబ్రహ్మణ్య భారతికి ఐదేళ్ల వయస్సు ఉన్నప్పుడే తల్లి లక్ష్మి అమ్మాళ్ మరణించారు. గణితం, ఆధునిక చదువులపై ఆసక్తి ఉన్న ఆయన తండ్రి చిన్నస్వామి అయ్యర్, తన కుమారుడు ఇంగ్లీష్, అంకగణితం చదివి ఇంజనీర్ కావాలని కోరుకున్నారు.

కానీ, ఆ బాలుడు సహజంగానే కవిత్వానికి ఆకర్షితుడయ్యాడు. చిన్న వయస్సులోనే పద్యాలు అల్లడం ప్రారంభించాడు. పదేళ్ల వయస్సులోనే ఎట్టయాపురం రాజా సభలో పండితులను తన ఆశుకవిత్వంతో, వాదనలతో ఆశ్చర్యపరిచాడు. వారు ఆయనకు 'భారతి' (సరస్వతీ దేవి అనుగ్రహం పొందినవాడు) అనే బిరుదును ఇచ్చారు. ఆ పేరే ఆయనకు శాశ్వతంగా నిలిచిపోయింది.

 

 

సుబ్రహ్మణ్య భారతికి పదిహేనేళ్ల వయస్సులోనే చెల్లమ్మతో వివాహమైంది. ఆ తర్వాత కొద్దికాలానికే ఆర్థిక నష్టాల వల్ల ఆయన తండ్రి మరణించారు. యువ కవిపై కుటుంబ బాధ్యతలు పడ్డాయి. ఆయన మదురైలోని సేతుపతి హైస్కూల్‌లో తమిళ ఉపాధ్యాయుడిగా కొద్దికాలం పనిచేశారు.

 

తండ్రి మరణం తర్వాత భారతి తన మేనత్తతో కలిసి వారణాసిలో కొంతకాలం గడిపారు. ఆ రోజులు ఆయన ప్రపంచాన్ని విస్తృతం చేశాయి. ఆయన సంస్కృతం, హిందీ, ఇంగ్లీష్ నేర్చుకున్నారు. గడ్డం పెంచి, తలపాగా ధరించి, తమిళ ప్రాంత సరిహద్దులను దాటి ఆలోచించడం ప్రారంభించారు. ఎట్టయాపురం బాలుడు సమగ్ర భారతీయ పౌరుడిగా తనను తాను ఊహించుకోవడం ప్రారంభించాడు.

 

 

సుబ్రహ్మణ్య భారతి పత్రికారంగాన్ని ఒక ఆయుధంగా మార్చుకున్నారు. 1904లో మద్రాసులోని 'స్వదేశమిత్రన్' అనే తమిళ దినపత్రికలో చేరారు. ఆ తర్వాత 'ఇండియా', 'విజయ', 'బాల భారతం' పత్రికలకు సంపాదకత్వం వహిస్తూ రాజకీయ చైతన్యాన్ని రగిలించారు. 1906 కలకత్తా కాంగ్రెస్ సమావేశానికి హాజరై సోదరి నివేదితను కలవడమే కాకుండా బాల గంగాధర్ తిలక్, లాలా లజపత్ రాయ్, శ్రీ అరబిందో, వి.ఓ.చిదంబరం పిళ్ళై వంటి నాయకులతో సంబంధాలు ఏర్పరచుకున్నారు.

 

1908లో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం సుబ్రహ్మణ్య భారతి రచనలపై ఉక్కుపాదం మోపినప్పుడు, భారతి ఫ్రెంచ్ పరిపాలనలో ఉన్న పాండిచ్చేరిలో తలదాచుకున్నారు. పదేళ్ల పాటు ఆ నిర్బంధ నివాసం కొనసాగింది. తీవ్ర ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఉన్నప్పటికీ, ఆ కాలంలోనే ఆయన 'కణ్ణన్ పాట్టు', 'కుయిల్ పాట్టు', 'పాంచాలి శ‌పథం' వంటి అద్భుతమైన కావ్యాలను రచించారు.

 

 

భారతి జాతీయవాదం ఇరుకైనది కాదు. ఆయన భారతదేశాన్ని విభిన్న రాష్ట్రాల కలయికగా కాకుండా, ఒక జీవకళ కలిగిన సాంస్కృతిక కుటుంబంగా చూశారు. 'సింధునది ఇన్నిశై' అనే రచనలో సింధు, గంగ, తమిళ ప్రాంతం, కేరళ, మహారాష్ట్రలను ఒకే సాంస్కృతిక ప్రపంచంలో భాగంగా ఊహించారు.

 

భారతికి తమిళంపై అపారమైన ప్రేమ ఉంది, కానీ అది ఇతర భాషల పట్ల ద్వేషంగా మారలేదు. ఆయనకు తమిళం, సంస్కృతం, హిందీ, ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్, తెలుగు, అరబిక్ భాషలు వచ్చు. "నేను విన్న భాషల్లో తమిళం కంటే తీయనైనది లేదు" అని ఆయన అన్న మాటలు ఇతర భాషలను తక్కువ చేయడం కాదు, తన మాతృభాషను ప్రేమిస్తూనే దేశంలోని ఇతర భాషలను గౌరవించిన తీరుకు నిదర్శనం.

 

 

భారతి స్వాతంత్ర్య భావన విప్లవాత్మకమైనది. మహిళలకు స్వేచ్ఛ లేని దేశానికి పూర్తి స్వాతంత్య్రం సిద్ధించదని ఆయన నమ్మారు. ఆయన ఊహించిన 'పుదుమై పెణ్' (నూతన నారి) భయం లేనిది, చదువుకున్నది, రాజకీయ చైతన్యం ఉన్నది, సమానత్వంతో మెలిగేది. ఆ రోజుల్లోనే ఆయన మహిళలను దేశ నిర్మాణంలో భాగస్వాములుగా దర్శించారు.

 

 

ఆయన కరుణ కేవలం సిద్ధాంతాలకే పరిమితం కాలేదు. ఆకలితో ఉన్న తన ఇంట్లో వండుకోవడానికి ఉంచిన బియ్యాన్ని పిచ్చుకలకు మేతగా వేసిన కథలు ఆయన నైతిక హృదయానికి అద్దం పడతాయి. సమాజంలో ఒక్కరు ఆకలితో అలమటించినా ఆ సమాజం విఫలమైనట్లేనని ఆయన భావించారు.

 

 

 

 

నిర్బంధ నివాసం నుండి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత కూడా భారతి ఆరోగ్యం, ఆర్థిక పరిస్థితి బలహీనంగానే ఉన్నాయి. ఆయన తరచూ చెన్నై నగరంలోని ట్రిప్లికేన్‌లో ఉన్న పార్థసారథి దేవాలయానికి వెళ్లి అక్కడి ఏనుగుకు ఆహారం తినిపించేవారు. ఒకరోజు ఆ ఏనుగు ఆయనపై దాడి చేసింది. ఆ ప్రమాదం నుండి బయటపడినప్పటికీ, ఆయన ఆరోగ్యం క్షీణించి 11 సెప్టెంబర్ 1921న మరణించారు. సుబ్రహ్మణ్య భారతి మరణానంతరం, భార్య చెల్లమ్మ ఆయన రాతప్రతులను భద్రపరిచారు. 1949లో మద్రాసు ప్రభుత్వం ఆయన రచనలను జాతీయం చేసింది—ఒక భారతీయ కవికి ఇలాంటి గౌరవం దక్కడం అదే తొలిసారి.

 

 

భారతి 1947 నాటి స్వాతంత్ర్యాన్ని చూడటానికి జీవించలేదు. కానీ భారతదేశాన్ని గుర్తించడానికి ఆయనకు స్వాతంత్ర్యం దాకా ఆగాల్సిన అవసరం రాలేదు. అనేక భాషలు మాట్లాడే ఒకే హృదయంగా, శక్తిస్వరూపిణియైన మాతగా ఆయన భారతదేశాన్ని ముందే దర్శించారు.

 

అందుకే సెప్టెంబర్ 11 నేటికీ ప్రాముఖ్యమైన రోజు. భారతి కేవలం దేశభక్తి గీతాలు రాసిన కవి మాత్రమే కాదు; సంకుచితంగా ఆలోచించడానికి నిరాకరించిన ఒక నవభారత స్వప్నద్రష్ట. "నల్ల కాలం వరుగుదు" (మంచి రోజులు వస్తున్నాయి) అని ఆయన రాశారు. ఐక్యమైన, సంకుచితత్వం లేని, ప్రతీ పౌరుడు ఆత్మగౌరవంతో జీవించే భారతాన్ని నిర్మించడమే ఆయనకు మనం ఇచ్చే నిజమైన నివాళి.