భారతీయ భజనలు, కీర్తనలతో హృదయ ఆరోగ్యం

కరీంనగర్ 

 

హిందూ సంస్కృతిలో భాగమైన కీర్తనలు, భజనలు మరియు మంత్రోచ్ఛారణ కేవలం ఆధ్యాత్మిక ప్రక్రియలు మాత్రమే కాక, మానవ శారీరక, నాడీమండల వ్యవస్థలపై సానుకూల ప్రభావం చూపుతాయని ఆధునిక పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.. దీని వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ అంశాలను పరిశీలిద్దాం.

 

 

మంత్రాలు, కీర్తనలు పఠించేటప్పుడు శ్వాస వేగం నిమిషానికి సగటున 6 సార్లు వరకు తగ్గుతుంది. ఇటలీకి చెందిన పరిశోధకుడు డాక్టర్ లూసియానో బెర్నార్డి 2001లో 'బ్రిటిష్ మెడికల్ జర్నల్' (BMJ) లో ప్రచురించిన అధ్యయనం ప్రకారం, సంస్కృత మంత్రాలు లేదా లయబద్ధమైన ప్రార్థనలు చేసే సమయంలో శ్వాస వేగం తగ్గడం వల్ల గుండె మరియు ఊపిరితిత్తుల మధ్య తాత్కాలిక సమన్వయం (Cardiorespiratory Synchronization) ఏర్పడుతుంది. దీనివల్ల హృదయ స్పందన వైవిధ్యం (Heart Rate Variability - HRV) మెరుగుపడుతుంది

 

 

'ఓం'కార నాదం లేదా భజనలలో ఉండే అనునాసిక ధ్వనులు (Humming sounds) ఉచ్ఛరించేటప్పుడు నాసికా మార్గంలో శబ్ద కంపనాలు ఏర్పడతాయి. స్వీడన్‌లోని 'కరోలిన్స్కా ఇన్స్టిట్యూట్' పరిశోధకుల ప్రకారం, ఈ ఉచ్చారణ వల్ల ముక్కు మరియు సైన్స్ మార్గాల్లో నైట్రిక్ ఆక్సైడ్ (Nitric Oxide) ఉత్పత్తి పెరుగుతుంది. నైట్రిక్ ఆక్సైడ్ రక్తనాళాలను విస్తరించేలా (Vasodilation) చేసి, తాత్కాలికంగా రక్తపోటు తగ్గింపుకు మరియు గుండెపై పడే పంపింగ్ ఒత్తిడిని నిర్వహించడానికి సహాయపడుతుంది.

 

 

మంత్రోచ్ఛారణ సమయంలో దీర్ఘ శ్వాస తీసుకోవడం వల్ల 'వేగస్ నాడి' ప్రేరేపించబడి, పారాసింపథెటిక్ నాడీ వ్యవస్థ చురుగ్గా మారుతుంది. హార్వర్డ్ మెడికల్ స్కూల్‌కు చెందిన డాక్టర్ హెర్బర్ట్ బెన్సన్ దీనిని "రిలాక్సేషన్ రెస్పాన్స్" అని పేర్కొన్నారు. ఇది తాత్కాలికంగా కొర్టిసాల్ అనే స్ట్రెస్ హార్మోన్‌ను అదుపు చేస్తుంది.

అలాగే డాక్టర్ ఆండ్రూ న్యూబర్గ్ fMRI స్కాన్ అధ్యయనాల ప్రకారం, కీర్తనలు పాడే సమయంలో మెదడులో ఆక్సిటోసిన్, ఎండోర్ఫిన్లు విడుదలై ఆందోళన తగ్గుతుంది. దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి తగ్గడం వల్ల రక్తనాళాల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి, గుండె ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఇది దోహదపడుతుంది.

 

 

బెంగళూరులోని నిమ్హాన్స్ (NIMHANS) మాజీ డైరెక్టర్ డాక్టర్ బి.ఎన్. గంగాధర్, మరియు డాక్టర్ షిర్లీ టెల్లెస్ లాంటి భారతీయ పరిశోధకులు ఎలక్ట్రోఎన్సెఫలోగ్రామ్ (EEG) ద్వారా మంత్రోచ్ఛారణ చేసే సమయంలో మెదడు మరియు నాడీ వ్యవస్థపై కలిగే సానుకూల ప్రభావాలను ధృవీకరించారు.

 

 

ఈ అధ్యయనాలలో పేర్కొన్న అంశాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక స్పష్టమైన వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించాలి:

 

* స్వల్పకాలిక సూచికలు (Short-term Markers): భజనలు చేసే సమయంలో కనిపించే HRV మెరుగుపడుతుంది నైట్రిక్ ఆక్సైడ్ విడుదల కావడం, కొర్టిసాల్ తగ్గడం వంటివి శరీరంలో వెంటనే కనిపించే తక్షణ సానుకూల మార్పులు. ఇవి ఒత్తిడి నుంచి తాత్కాలిక ఉపశమనాన్ని ఇస్తాయి.

 

* దీర్ఘకాలిక క్లినికల్ ఫలితాలు (Long-term Outcomes): బీపీని శాశ్వతంగా అదుపులో ఉంచడం, రక్తనాళాల పూడికలను ఆపడం లేదా గుండెపోటును నివారించడం వంటివి వైద్య చికిత్సలు మరియు సుదీర్ఘ క్లినికల్ పరీక్షల (RCTs) ద్వారా మాత్రమే సాధించగల ఫలితాలు.

 

భజనలు, కీర్తనలు ఒత్తిడిని తగ్గించి హృదయ ఆరోగ్యానికి పరోక్షంగా మద్దతునిచ్చే సహాయక జీవనశైలి సాధనాలు (Adjunctive Lifestyle Practices) మాత్రమే. ఇవి గుండె జబ్బులకు ప్రత్యామ్నాయ చికిత్సలు కావు. గుండె సంబంధిత సమస్యలు, అధిక రక్తపోటు ఉన్నవారు ఖచ్చితంగా అర్హులైన వైద్యుల సూచనల మేరకే మందులు వాడాలి మరియు చికిత్స పొందాలి.